Η χώρα των πλεονασμάτων και των άδειων πορτοφολιών

Γιατί η «ισχυρή οικονομία» δεν φτάνει ποτέ στο σπίτι

Υπάρχει μια Ελλάδα που πηγαίνει καλά. Είναι η Ελλάδα των δελτίων Τύπου, των δημοσιονομικών στόχων, των πλεονασμάτων, των επενδυτικών βαθμίδων, των παρουσιάσεων σε διεθνή φόρα και των διαγραμμάτων που ανεβαίνουν στη σωστή κατεύθυνση.

Και υπάρχει και μια άλλη Ελλάδα. Η Ελλάδα του σούπερ μάρκετ, του ενοικίου, του λογαριασμού ρεύματος, της βενζίνης, του παιδικού φροντιστηρίου, του γιατρού που δεν χωράει στον μήνα και των οικογενειών που μετράνε το πορτοφόλι από τις 20 του μήνα και μετά.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν η ελληνική οικονομία εμφανίζει βελτιωμένους δείκτες. Το ερώτημα είναι πολύ πιο απλό και πολύ πιο ενοχλητικό:

Για ποιον ακριβώς βελτιώνεται;

Διότι όταν το κράτος πανηγυρίζει για πλεονάσματα, αλλά ο πολίτης νιώθει ότι ζει με ιδιωτικό έλλειμμα κάθε μήνα, τότε κάτι δεν πάει καλά στο αφήγημα. Όχι απαραίτητα στους αριθμούς. Στο αφήγημα.

Οι αριθμοί λένε επιτυχία. Η καθημερινότητα λέει πίεση.

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο ετήσιος πληθωρισμός τον Μάιο του 2026 έφτασε το 5,2%. Δεν μιλάμε για μια μικρή τεχνική απόκλιση. Μιλάμε για έναν ρυθμό αύξησης τιμών που ακουμπά ακριβώς εκεί που πονάει περισσότερο το νοικοκυριό: στέγαση, μεταφορές, τρόφιμα, καφέ, εστίαση, ξενοδοχεία.

Η στέγαση αυξήθηκε κατά 11,6%. Οι μεταφορές κατά 11,5%. Τα ξενοδοχεία, καφέ και εστιατόρια κατά 8,5%. Η διατροφή και τα μη αλκοολούχα ποτά κατά 3,5%.

Αυτοί δεν είναι απλώς δείκτες. Είναι το νοίκι. Είναι η βενζίνη. Είναι το λεωφορείο, το αυτοκίνητο, το εισιτήριο, το σέρβις. Είναι το ψωμί, το κρέας, τα γαλακτοκομικά, ο καφές. Είναι η μικρή έξοδος που έγινε πολυτέλεια.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία: η ακρίβεια δεν χτυπάει όλους το ίδιο. Όταν ένα νοικοκυριό με υψηλό εισόδημα πληρώνει ακριβότερα το καλάθι του, δυσανασχετεί. Όταν ένα νοικοκυριό με χαμηλό ή μεσαίο εισόδημα πληρώνει ακριβότερα το ίδιο καλάθι, κόβει από αλλού. Από θέρμανση. Από μετακίνηση. Από διακοπές. Από υγεία. Από αξιοπρέπεια.

Το κράτος γεμίζει, ο πολίτης αδειάζει

Την ίδια στιγμή, τα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού δείχνουν μια εικόνα δημοσιονομικής αντοχής. Για την περίοδο Ιανουαρίου – Μαΐου 2026 εμφανίζεται πλεόνασμα στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού, ενώ το πρωτογενές αποτέλεσμα διαμορφώνεται επίσης σε πλεόνασμα. Τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 30,203 δισ. ευρώ, αυξημένα έναντι του στόχου.

Αυτό, από μόνο του, δεν είναι αρνητικό. Μια χώρα που πέρασε μνημόνια, χρεοκοπία, επιτροπεία και διαρκείς κρίσεις δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τη δημοσιονομική σταθερότητα ως λεπτομέρεια. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η δημοσιονομική σταθερότητα παρουσιάζεται σαν κοινωνική ευημερία.

Δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Ένα κράτος μπορεί να γράφει πλεόνασμα ενώ οι πολίτες του πιέζονται. Μπορεί να αυξάνει τα έσοδα ενώ τα νοικοκυριά μειώνουν την κατανάλωση σε πραγματικούς όρους. Μπορεί να εμφανίζει ισχυρό ταμείο ενώ η μεσαία τάξη ζει με αναβολές: αναβολή στον γιατρό, αναβολή στις διακοπές, αναβολή στην αγορά, αναβολή στη ζωή.

Και εδώ χρειάζεται προσοχή: δεν προκύπτει από τα στοιχεία ότι όλη η υπερεκτέλεση των εσόδων οφείλεται στην ακρίβεια. Υπάρχουν πρόωρες εισπράξεις, μεταβιβάσεις, έσοδα από το Ταμείο Ανάκαμψης, ειδικές λογιστικές εγγραφές. Όμως το πολιτικό πρόβλημα παραμένει. Όσο η οικονομική συζήτηση γίνεται μόνο με όρους κράτους και όχι με όρους νοικοκυριού, η πραγματικότητα μένει μισή.

Ο ΦΠΑ είναι ο φόρος που δεν φαίνεται, αλλά πληρώνεται κάθε μέρα

Στην Ελλάδα η μεγάλη σιωπηλή μηχανή εσόδων είναι η κατανάλωση. Και η κατανάλωση φορολογείται βαριά. Ο ΦΠΑ δεν ρωτάει αν κάποιος είναι πλούσιος ή φτωχός. Μπαίνει στην απόδειξη. Στο τρόφιμο. Στον καφέ. Στην επισκευή. Στο ρεύμα. Στο καύσιμο. Στην καθημερινή συναλλαγή.

Γι’ αυτό και όταν οι τιμές ανεβαίνουν, η φορολογική επιβάρυνση γίνεται ακόμη πιο αισθητή. Όχι πάντα επειδή αυξάνεται ο συντελεστής, αλλά επειδή αυξάνεται η βάση πάνω στην οποία εφαρμόζεται.

Το κράτος μπορεί να λέει ότι εισπράττει καλύτερα. Ο πολίτης ακούει κάτι άλλο: ότι κάθε συναλλαγή του κοστίζει περισσότερο.

Αυτό είναι το σημείο που η πολιτική επικοινωνία χάνει την επαφή με την κοινωνία. Διότι μπορεί κάποιος να πανηγυρίζει για τα έσοδα, αλλά δύσκολα μπορεί να πείσει μια οικογένεια ότι ζει καλύτερα όταν η ίδια οικογένεια χρειάζεται περισσότερα χρήματα για τα ίδια βασικά αγαθά.

Το χρέος πέφτει ως ποσοστό. Το βάρος δεν εξαφανίζεται.

Ένα από τα ισχυρά επιχειρήματα της κυβέρνησης είναι η μείωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ. Πράγματι, τα στοιχεία δείχνουν ότι η Ελλάδα έχει μειώσει σημαντικά τον δείκτη χρέους προς ΑΕΠ. Όμως ακόμη και μετά από αυτή τη μείωση, η χώρα παραμένει στην κορυφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς το δημόσιο χρέος.

Στο τέλος του 2025, το ελληνικό δημόσιο χρέος βρισκόταν στο 146,1% του ΑΕΠ. Είναι χαμηλότερο από τα προηγούμενα χρόνια, αλλά παραμένει τεράστιο. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν κινείται σε ένα άνετο δημοσιονομικό περιβάλλον. Κινείται σε έναν στενό διάδρομο, όπου κάθε υπόσχεση πρέπει να χωράει μέσα σε στόχους, εποπτεία, αγορές, επιτόκια και πρωτογενή πλεονάσματα.

Με απλά λόγια: η χώρα μπορεί να δείχνει πιο σταθερή, αλλά δεν έχει γίνει πραγματικά ελεύθερη από το βάρος του παρελθόντος.

Και αυτό έχει συνέπειες. Όταν το κράτος πρέπει να προστατεύει την εικόνα του στις αγορές, συχνά η ανακούφιση του πολίτη έρχεται δεύτερη. Όχι πάντα από κακή πρόθεση. Αλλά από δομικό περιορισμό.

Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να λειτουργεί σαν οικονομία υπό όρους.

Η ανάπτυξη δεν είναι αρκετή όταν δεν μετατρέπεται σε αγοραστική δύναμη

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα θα αυξηθεί στο 3,7% το 2026, κυρίως λόγω της ενεργειακής πίεσης, της ζήτησης και των μισθολογικών πιέσεων. Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ίδια η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η αναθεώρηση του πληθωρισμού μειώνει την αύξηση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών.

Αυτό είναι το κεντρικό ζήτημα. Όχι αν υπάρχει ανάπτυξη. Αλλά τι είδους ανάπτυξη υπάρχει.

Αν η ανάπτυξη στηρίζεται σε τουρισμό, κατανάλωση, ακίνητα, έμμεσους φόρους και ακριβές υπηρεσίες, τότε μπορεί να παράγει έσοδα, αλλά όχι απαραίτητα ευημερία. Μπορεί να αυξάνει το ΑΕΠ, αλλά όχι την ασφάλεια του πολίτη. Μπορεί να βελτιώνει την εικόνα της χώρας, αλλά όχι την ποιότητα ζωής μέσα στο σπίτι.

Η Eurostat δείχνει ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας σε μονάδες αγοραστικής δύναμης παραμένει πολύ χαμηλά σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το 2025 η Ελλάδα, μαζί με τη Βουλγαρία, βρέθηκε στο 68% του μέσου όρου της ΕΕ.

Αυτός είναι ο σκληρός πυρήνας της υπόθεσης. Η Ελλάδα δεν έχει απλώς πρόβλημα τιμών. Έχει πρόβλημα αγοραστικής δύναμης.

Η στεγαστική πίεση είναι η νέα κοινωνική βόμβα

Αν υπάρχει ένας τομέας που αποκαλύπτει την απόσταση ανάμεσα στην επίσημη οικονομία και τη ζωή των πολιτών, αυτός είναι η στέγαση.

Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2024 η Ελλάδα είχε το υψηλότερο ποσοστό υπερβολικής επιβάρυνσης από το κόστος στέγασης στην ΕΕ. Το 28,9% του πληθυσμού ζούσε σε νοικοκυριά όπου το κόστος στέγασης ξεπερνούσε το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος. Σε πόλεις, η επιβάρυνση έφτανε περίπου το 29%, ενώ για το σύνολο των νοικοκυριών η Ελλάδα είχε επίσης την υψηλότερη συμμετοχή κόστους στέγασης στο διαθέσιμο εισόδημα.

Αυτό δεν είναι απλώς στεγαστικό πρόβλημα. Είναι δημογραφικό πρόβλημα. Είναι εργασιακό πρόβλημα. Είναι πρόβλημα κοινωνικής συνοχής.

Ένας νέος που δεν μπορεί να νοικιάσει σπίτι, δεν χτίζει εύκολα οικογένεια. Ένα ζευγάρι που δίνει τον μισό μισθό στο ενοίκιο, δεν αποταμιεύει. Μια οικογένεια που πιέζεται από δάνειο, λογαριασμούς και τρόφιμα, δεν συμμετέχει στην ανάπτυξη. Απλώς επιβιώνει μέσα της.

Ο πίνακας της αντίφασης

Η μεγάλη πολιτική αδυναμία: μιλούν για οικονομία, όχι για ζωή

Το μεγαλύτερο λάθος της κυβέρνησης δεν είναι ότι παρουσιάζει τους θετικούς δείκτες. Κάθε κυβέρνηση αυτό θα έκανε. Το λάθος είναι ότι προσπαθεί να μετατρέψει τους δείκτες σε αίσθημα ευημερίας, ενώ η κοινωνία βιώνει κάτι διαφορετικό.

Ο πολίτης δεν ζει μέσα στο spread των ομολόγων. Δεν πληρώνει με ποσοστά ΑΕΠ. Δεν αγοράζει τρόφιμα με επενδυτική βαθμίδα. Δεν πληρώνει ενοίκιο με διεθνείς αξιολογήσεις.

Ο πολίτης ζει με καθαρό εισόδημα, τιμές, φόρους, ενοίκια και λογαριασμούς.

Και όσο αυτά δεν βγαίνουν, το αφήγημα της «ισχυρής οικονομίας» θα μοιάζει με παρουσίαση PowerPoint σε ανθρώπους που δεν μπορούν να γεμίσουν το καλάθι τους.

Δεν αρκεί να πηγαίνει καλά το κράτος. Πρέπει να αντέχει και ο πολίτης.

Η Ελλάδα χρειάζεται δημοσιονομική σοβαρότητα. Αυτό είναι αυτονόητο. Η χώρα πλήρωσε ακριβά την εποχή που το πολιτικό σύστημα μοίραζε υποσχέσεις χωρίς λογαριασμό.

Αλλά η δημοσιονομική σοβαρότητα δεν μπορεί να είναι άλλοθι για κοινωνική εξάντληση.

Χρειάζεται μια νέα ισορροπία. Λιγότερη εξάρτηση από έμμεσους φόρους. Πιο ουσιαστική στήριξη στη στέγαση. Πραγματικός έλεγχος στις αγορές που λειτουργούν με ολιγοπωλιακή λογική. Παραγωγική πολιτική που ανεβάζει μισθούς όχι με επιδόματα, αλλά με καλύτερες δουλειές. Και, κυρίως, λιγότερη επικοινωνία.

Γιατί η ελληνική κοινωνία δεν ζητάει θαύματα. Ζητάει να μπορεί να ζήσει χωρίς να νιώθει ότι κάθε μήνας είναι ένας μικρός οικονομικός πόλεμος.

Αν η οικονομία είναι πράγματι ισχυρή, τότε πρέπει να φανεί εκεί που μετράει: στο σπίτι, στο ψυγείο, στο ενοίκιο, στον λογαριασμό, στον μισθό.

Αλλιώς, η χώρα θα συνεχίσει να παράγει πλεονάσματα στα χαρτιά και ελλείμματα στην πραγματική ζωή.

Και αυτό δεν είναι επιτυχία. Είναι απλώς μια πιο καλοφτιαγμένη εκδοχή της ίδιας παλιάς ελληνικής αντίφασης.