Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Οι μισθοί αυξάνονται, η ανεργία έχει περιοριστεί και οι οικονομικοί δείκτες εμφανίζουν σημάδια βελτίωσης. Γιατί, λοιπόν, εκατομμύρια Ευρωπαίοι εξακολουθούν να αισθάνονται οικονομικά ανασφαλείς; Η στεγαστική κρίση, η αγοραστική δύναμη και το μέλλον της κοινωνικής ανόδου.
Η Ευρώπη σε κρίση εκπροσώπησης | Μέρος 2ο από 6
Το παρόν άρθρο αποτελεί το δεύτερο μέρος του ερευνητικού αφιερώματος του EllinPolitis.gr για τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές που αναδιαμορφώνουν την Ευρώπη.
Διαβάστε το πρώτο μέρος: Γιατί καταρρέει το πολιτικό κέντρο στην Ευρώπη; Η οργή της μεσαίας τάξης και η άνοδος των άκρων
Η Ευρώπη σε κρίση εκπροσώπησης | Μέρος 2ο από 6
Για δεκαετίες, η μεσαία τάξη υπήρξε ένα από τα θεμέλια της οικονομικής και κοινωνικής σταθερότητας στην Ευρώπη. Δεν χαρακτηριζόταν μόνο από το ύψος του εισοδήματός της, αλλά και από έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής: σταθερή εργασία, δυνατότητα απόκτησης κατοικίας, πρόσβαση στην εκπαίδευση και την υγεία, αποταμιεύσεις και την προσδοκία ότι τα παιδιά θα ζούσαν καλύτερα από τους γονείς τους.
Αυτή η προοπτική δεν έχει εξαφανιστεί. Για ένα σημαντικό τμήμα των ευρωπαϊκών κοινωνιών, όμως, γίνεται ολοένα δυσκολότερο να επιτευχθεί.
Οι μισθοί μπορεί να αυξάνονται, αλλά το κόστος κατοικίας παραμένει υψηλό. Η απασχόληση μπορεί να ενισχύεται, αλλά η δυνατότητα αποταμίευσης δεν ακολουθεί αναγκαστικά την ίδια πορεία. Και ένας εργαζόμενος μπορεί να διαθέτει υψηλότερο ονομαστικό εισόδημα από ό,τι πριν από πέντε χρόνια, χωρίς να αισθάνεται οικονομικά ασφαλέστερος.
Αυτή είναι μια από τις σημαντικότερες αντιφάσεις της σύγχρονης ευρωπαϊκής οικονομίας.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν οι Ευρωπαίοι εξακολουθούν να εργάζονται και να παράγουν πλούτο. Είναι ποιο μέρος αυτού του πλούτου μετατρέπεται σε καλύτερες συνθήκες διαβίωσης.
Οι μισθοί αυξάνονται. Αρκεί όμως αυτό;
Στις 6 Νοεμβρίου 2026, η Eurostat δημοσίευσε τα νεότερα στοιχεία για τις μέσες ετήσιες αποδοχές πλήρους απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το 2025 ο μέσος ετήσιος μισθός, προσαρμοσμένος σε ισοδύναμο πλήρους απασχόλησης, διαμορφώθηκε στα 41.500 ευρώ, αυξημένος κατά 4,3% σε σύγκριση με τα 39.800 ευρώ του 2024.
Η αύξηση είναι πραγματική ως μεταβολή των ονομαστικών αποδοχών. Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε εργαζόμενος είδε αντίστοιχη βελτίωση στην αγοραστική του δύναμη.
Για να αξιολογήσουμε πόσο βελτιώθηκε το βιοτικό επίπεδο, πρέπει να εξετάσουμε και τις τιμές.
Αν ένας μισθός αυξηθεί κατά 4%, αλλά το κόστος των αγαθών και υπηρεσιών που καταναλώνει ένα συγκεκριμένο νοικοκυριό αυξηθεί περισσότερο, η οικονομική του θέση μπορεί να επιδεινωθεί.
Ακόμη και όταν οι πραγματικοί μισθοί αυξάνονται, η βελτίωση μπορεί να μην επαρκεί για να αντισταθμίσει προηγούμενες απώλειες.
Αυτό επισημαίνει και ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης στην έκθεση Employment Outlook 2026. Παρά την ανάκαμψη των πραγματικών μισθών, σε αρκετές χώρες οι συμφωνημένες μισθολογικές αποδοχές, προσαρμοσμένες στον πληθωρισμό, παρέμεναν στις αρχές του 2026 χαμηλότερες από τα επίπεδα πριν από το μεγάλο πληθωριστικό κύμα.
Οι οικονομικές εξελίξεις, επομένως, πρέπει να αξιολογούνται σε βάθος χρόνου.
Μια αύξηση μετά από μια μεγάλη απώλεια δεν συνεπάγεται αναγκαστικά πλήρη αποκατάσταση της αγοραστικής δύναμης.
Η μεγάλη ευρωπαϊκή ανισότητα των εισοδημάτων
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί μια ενιαία αγορά, όχι όμως μια ενιαία οικονομική πραγματικότητα για τους εργαζομένους της.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2025, ο μέσος ετήσιος μισθός πλήρους απασχόλησης έφθανε τα 85.600 ευρώ στο Λουξεμβούργο, τα 73.500 ευρώ στη Δανία και τα 64.400 ευρώ στην Ιρλανδία.
Στον αντίποδα, η Βουλγαρία κατέγραφε 16.200 ευρώ, η Ελλάδα 18.800 ευρώ και η Ουγγαρία 20.100 ευρώ.
Πρόκειται για σημαντικές εισοδηματικές διαφορές.
Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή στην ερμηνεία τους.
Οι ονομαστικοί μισθοί δεν αποτυπώνουν τις διαφορές στο κόστος ζωής, στη φορολογία, στις κοινωνικές παροχές ή στη σύνθεση των νοικοκυριών. Ένας εργαζόμενος σε χώρα με υψηλές αποδοχές μπορεί να αντιμετωπίζει πολύ μεγαλύτερες στεγαστικές δαπάνες από έναν εργαζόμενο σε χώρα με χαμηλότερο εισόδημα.
Επιπλέον, ο μέσος μισθός δεν είναι ο μισθός του συνηθέστερου εργαζομένου. Μπορεί να επηρεάζεται σημαντικά από τις υψηλές αμοιβές ορισμένων επαγγελματικών κατηγοριών.
Γι’ αυτό και η σύγκριση των εισοδημάτων αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν συνδυάζεται με στοιχεία αγοραστικής δύναμης, διαθέσιμου εισοδήματος και κόστους βασικών αναγκών.
Το ευρωπαϊκό πρόβλημα δεν περιορίζεται στο ότι οι χώρες έχουν διαφορετικούς μισθούς.
Αφορά επίσης το πόσο διαφορετικές είναι οι δυνατότητες οικονομικής προόδου ακόμη και μεταξύ ανθρώπων που εργάζονται στην ίδια χώρα.
Η στεγαστική κρίση αλλάζει τους κανόνες της μεσαίας τάξης
Αν υπάρχει ένας τομέας όπου η μεταβολή είναι ιδιαίτερα αισθητή, αυτός είναι η κατοικία.
Για μεγάλο μέρος της μεταπολεμικής ευρωπαϊκής κοινωνίας, η απόκτηση ιδιόκτητης κατοικίας αποτελούσε μια σημαντική μορφή οικονομικής ασφάλειας.
Η κατοικία δεν ήταν μόνο ένας χώρος διαβίωσης. Ήταν επίσης περιουσιακό στοιχείο, δυνατότητα αποταμίευσης και συχνά ένας τρόπος μεταβίβασης οικονομικής σταθερότητας στην επόμενη γενιά.
Σήμερα, η πρόσβαση στην κατοικία αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τους νέους εργαζομένους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε η Eurostat τον Οκτώβριο του 2026, οι τιμές κατοικιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκαν κατά 4,7% το δεύτερο τρίμηνο του έτους, σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025.
Τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 3% την ίδια περίοδο.
Οι μεταβολές διαφέρουν σημαντικά μεταξύ κρατών, πόλεων και περιοχών.
Πίσω από τις αυξήσεις βρίσκονται διαφορετικοί παράγοντες: ανεπαρκής προσφορά νέων κατοικιών σε ορισμένες αγορές, υψηλό κόστος κατασκευής, συγκέντρωση θέσεων εργασίας στα μεγάλα αστικά κέντρα, μεταβολές στα επιτόκια και αυξημένη επενδυτική ζήτηση.
Δεν υπάρχει μία εξήγηση που να καλύπτει ολόκληρη την Ευρώπη.
Υπάρχει, όμως, ένα κοινό κοινωνικό αποτέλεσμα σε πολλές περιοχές.
Η απόσταση ανάμεσα στο εισόδημα από την εργασία και στο κεφάλαιο που απαιτείται για την απόκτηση κατοικίας μπορεί να μεγαλώνει, ενώ η ενοικίαση απορροφά σημαντικό μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού.
Όταν η στέγαση γίνεται ολοένα ακριβότερη, περιορίζονται οι δυνατότητες αποταμίευσης, κατανάλωσης και επένδυσης σε άλλες ανάγκες.
Έτσι, ακόμη και ένας εργαζόμενος με σχετικά σταθερό εισόδημα μπορεί να αισθάνεται ότι παραμένει οικονομικά στάσιμος.
Η Ελλάδα και το ιδιαίτερα υψηλό βάρος της κατοικίας
Η ελληνική περίπτωση παρουσιάζει μια ιδιαίτερα έντονη αντίφαση.
Η χώρα συγκαταλέγεται στις οικονομίες της ΕΕ με τις χαμηλότερες μέσες ετήσιες αποδοχές πλήρους απασχόλησης. Ταυτόχρονα, καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά υπερβολικής επιβάρυνσης από το κόστος στέγασης.
Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2025 το 26,4% του πληθυσμού στην Ελλάδα ζούσε σε νοικοκυριά των οποίων οι στεγαστικές δαπάνες αντιστοιχούσαν τουλάχιστον στο 40% του διαθέσιμου εισοδήματος.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το αντίστοιχο ποσοστό ήταν περίπου 7,7%.
Ο συγκεκριμένος δείκτης δεν αφορά αποκλειστικά το ενοίκιο. Περιλαμβάνει το ευρύτερο κόστος κατοικίας και λαμβάνει υπόψη το διαθέσιμο εισόδημα του νοικοκυριού.
Η διαφορά, ωστόσο, είναι εντυπωσιακή.
Αποκαλύπτει πόσο μεγάλη μπορεί να είναι η πίεση που ασκεί η στέγαση στον ελληνικό οικογενειακό προϋπολογισμό.
Το πρόβλημα έχει και μια διαγενεακή διάσταση.
Όσοι απέκτησαν κατοικία σε παλαιότερες περιόδους, ιδιαίτερα χωρίς σημαντικό ανεξόφλητο στεγαστικό δάνειο, βρίσκονται συχνά σε διαφορετική οικονομική θέση από τους νεότερους εργαζομένους που καλούνται να αγοράσουν ή να νοικιάσουν κατοικία με σημερινές τιμές.
Η ιδιοκτησία μπορεί να λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στην αύξηση των ενοικίων.
Αντίθετα, για έναν εργαζόμενο που δεν διαθέτει οικογενειακή περιουσία, η προσπάθεια οικονομικής ανεξαρτητοποίησης μπορεί να απαιτεί πολύ μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός του.
Αυτή η διαφορά δεν αφορά απλώς την ηλικία. Αφορά την πρόσβαση στην περιουσία και τις ευκαιρίες που δημιουργεί ή περιορίζει.
Μια Ευρώπη που γίνεται πλουσιότερη, αλλά όχι για όλους με τον ίδιο τρόπο
Η εικόνα των ευρωπαϊκών εισοδημάτων δεν είναι αποκλειστικά αρνητική.
Από το 2004 έως το 2024, το πραγματικό κατά κεφαλήν διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκε κατά 22%, σύμφωνα με τη Eurostat.
Σε ορισμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης η βελτίωση ήταν πολύ μεγαλύτερη.
Η Ρουμανία κατέγραψε αύξηση 134%, η Λιθουανία 95% και η Πολωνία 91%.
Η εξέλιξη αυτή αντανακλά σημαντική οικονομική σύγκλιση σε αρκετές ευρωπαϊκές οικονομίες.
Ωστόσο, δύο χώρες ξεχώρισαν για αντίθετο λόγο.
Η Ελλάδα και η Ιταλία ήταν οι μόνες χώρες της ΕΕ που παρουσίασαν μείωση του συγκεκριμένου δείκτη στο διάστημα 2004–2024, κατά 5% και 4% αντίστοιχα.
Τα στοιχεία αυτά δεν σημαίνουν ότι κάθε ελληνικό ή ιταλικό νοικοκυριό είδε το εισόδημά του να μειώνεται.
Αποτυπώνουν όμως τις μακροχρόνιες επιπτώσεις που μπορούν να έχουν η οικονομική στασιμότητα και οι κρίσεις στο συνολικό βιοτικό επίπεδο.
Και αναδεικνύουν κάτι που συχνά χάνεται στις ευρωπαϊκές πολιτικές συζητήσεις: η οικονομική πρόοδος δεν κατανέμεται ομοιόμορφα ανάμεσα στις χώρες ούτε ανάμεσα στις διαφορετικές κοινωνικές ομάδες.
Η ανασφάλεια δεν αφορά μόνο τους χαμηλόμισθους
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της έρευνας του Eurofound για τις συνθήκες ζωής και εργασίας στην ΕΕ το 2025 αφορά τις μεσαίες ηλικίες.
Η έρευνα, στην οποία συμμετείχαν 27.200 άτομα, κατέγραψε αυξημένες οικονομικές δυσκολίες μεταξύ των ηλικιακών ομάδων 35–49 και 50–64 ετών.
Οι ίδιες ομάδες εμφάνισαν και χαμηλότερη εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα ένδειξη, ιδιαίτερα επειδή οι ηλικίες αυτές συνδέονται συχνά με αυξημένες οικονομικές υποχρεώσεις: οικογενειακά έξοδα, στεγαστικές ανάγκες, φροντίδα παιδιών ή ηλικιωμένων και προετοιμασία για τη συνταξιοδότηση.
Η έρευνα δεν αποτελεί αντιπροσωπευτική δημοσκόπηση του συνόλου του πληθυσμού της ΕΕ. Ούτε αποδεικνύει ότι η οικονομική πίεση προκαλεί αυτομάτως πολιτική δυσπιστία.
Αναδεικνύει, ωστόσο, μια σχέση που αξίζει να διερευνηθεί.
Όταν άνθρωποι οι οποίοι βρίσκονται στο παραγωγικότερο στάδιο της ζωής τους αισθάνονται οικονομικά ανασφαλείς, η αμφισβήτηση μπορεί να επεκταθεί πέρα από την προσωπική τους οικονομική κατάσταση.
Μπορεί να αφορά την αποτελεσματικότητα των κυβερνήσεων, την πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες, τη φορολογική δικαιοσύνη και την εμπιστοσύνη ότι το κράτος θα ανταποκριθεί στις ανάγκες τους.
Τι σημαίνει τελικά να ανήκεις στη μεσαία τάξη;
Η μεσαία τάξη δεν αποτελεί μια ενιαία και αυστηρά καθορισμένη κοινωνική ομάδα.
Ένας μισθωτός, ένας αυτοαπασχολούμενος, ένας μικροεπιχειρηματίας και ένας δημόσιος υπάλληλος μπορεί να έχουν παρόμοια εισοδήματα, αλλά πολύ διαφορετική περιουσία, ασφάλεια απασχόλησης ή δυνατότητα αποταμίευσης.
Η περιουσία παίζει καθοριστικό ρόλο.
Δύο νοικοκυριά με το ίδιο μηνιαίο εισόδημα δεν έχουν αναγκαστικά την ίδια οικονομική θέση αν το ένα διαθέτει ιδιόκτητη κατοικία και αποταμιεύσεις, ενώ το άλλο πληρώνει υψηλό ενοίκιο και εξυπηρετεί δανειακές υποχρεώσεις.
Το ίδιο ισχύει για την πρόσβαση στην υγεία, στην εκπαίδευση και στις υπηρεσίες φροντίδας.
Η πραγματική οικονομική ασφάλεια δεν εξαρτάται μόνο από τον μισθό που καταβάλλεται κάθε μήνα.
Εξαρτάται επίσης από τις υποχρεώσεις που πρέπει να καλυφθούν, τα περιουσιακά αποθέματα και την ικανότητα αντιμετώπισης ενός απρόβλεπτου γεγονότος.
Ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας, μια απώλεια εργασίας ή μια μεγάλη έκτακτη δαπάνη μπορούν να μεταβάλουν απότομα τις οικονομικές δυνατότητες μιας οικογένειας.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους οι στατιστικές μέσες τιμές δεν αρκούν για να περιγράψουν την καθημερινότητα.
Γιατί η αύξηση του ΑΕΠ δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερη ζωή;
Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν μετρά την αξία της παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών σε μια οικονομία.
Δεν αποτελεί από μόνο του δείκτη της οικονομικής κατάστασης κάθε νοικοκυριού.
Μια χώρα μπορεί να εμφανίζει αύξηση του ΑΕΠ επειδή ενισχύονται οι επενδύσεις, οι εξαγωγές ή συγκεκριμένοι επιχειρηματικοί κλάδοι.
Η ανάπτυξη αυτή μπορεί να δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας και εισοδήματα. Δεν εξασφαλίζει, όμως, ότι τα οφέλη κατανέμονται ισόρροπα.
Αν η παραγωγικότητα αυξάνεται χωρίς αντίστοιχη βελτίωση των αποδοχών για ορισμένες ομάδες, αν οι τιμές κατοικιών αυξάνονται ταχύτερα από τα εισοδήματα ή αν οι δημόσιες υπηρεσίες δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες, η συνολική οικονομική ανάπτυξη μπορεί να συνυπάρχει με κοινωνική δυσαρέσκεια.
Αυτή η συνύπαρξη δεν είναι παράδοξη.
Είναι αποτέλεσμα του γεγονότος ότι η οικονομική ανάπτυξη και η κατανομή της ευημερίας αποτελούν διαφορετικά ζητήματα.
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat για το δεύτερο τρίμηνο του 2026 δείχνουν ότι το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα των νοικοκυριών στην ΕΕ αυξήθηκε μόλις κατά 0,1% σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο.
Η μικρή αυτή βελτίωση δεν αναιρεί τη μακροχρόνια ανάπτυξη. Δείχνει, όμως, πόσο αργά μπορεί να μεταβάλλεται το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα ακόμη και σε περιόδους σχετικής οικονομικής σταθερότητας.
Από την οικονομική πίεση στην πολιτική δυσαρέσκεια
Στο πρώτο μέρος του αφιερώματός μας εξετάσαμε τις πολιτικές μετατοπίσεις στην Ευρώπη και την αυξανόμενη αμφισβήτηση των παραδοσιακών κομμάτων.
Η οικονομική κατάσταση της μεσαίας τάξης αποτελεί μία από τις πιθανές εξηγήσεις αυτής της εξέλιξης.
Όχι τη μοναδική.
Η εκλογική συμπεριφορά επηρεάζεται επίσης από ζητήματα ταυτότητας, μετανάστευσης, ασφάλειας, αξιών και εμπιστοσύνης στους πολιτικούς θεσμούς.
Δεν υπάρχει ένας μηχανισμός που μετατρέπει αυτόματα την αύξηση του ενοικίου ή τη στασιμότητα των μισθών σε ψήφο υπέρ ενός συγκεκριμένου κόμματος.
Ωστόσο, η οικονομική ανασφάλεια μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ένας πολίτης αξιολογεί τις κυβερνήσεις και τις πολιτικές τους.
Όταν οι προσωπικές οικονομικές προσδοκίες δεν εκπληρώνονται, η απόσταση ανάμεσα στις επίσημες ανακοινώσεις περί ανάπτυξης και στην καθημερινή εμπειρία μπορεί να γίνει πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης.
Σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία η έννοια της κοινωνικής κινητικότητας.
Αν ένας εργαζόμενος πιστεύει ότι οι προσπάθειές του θα του επιτρέψουν να βελτιώσει τη θέση του, διαθέτει έναν ισχυρό λόγο να εμπιστεύεται τη λειτουργία του οικονομικού συστήματος.
Αν, αντίθετα, θεωρεί ότι οι ευκαιρίες εξαρτώνται ολοένα περισσότερο από την οικογενειακή περιουσία, τις διασυνδέσεις ή την τύχη, μπορεί να αμφισβητήσει τη δικαιοσύνη των κανόνων.
Η αντίληψη αυτή δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι το σύστημα λειτουργεί άδικα σε κάθε περίπτωση.
Είναι, όμως, σημαντική για την κατανόηση της κοινωνικής και πολιτικής συμπεριφοράς.
Το πραγματικό ερώτημα για το μέλλον της Ευρώπης
Η ευρωπαϊκή οικονομία έχει πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο τις τελευταίες δεκαετίες.
Η απασχόληση, η παραγωγικότητα και τα πραγματικά εισοδήματα έχουν βελτιωθεί σε πολλές χώρες, ενώ η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση έχει δημιουργήσει σημαντικές οικονομικές ευκαιρίες.
Η πρόοδος αυτή δεν πρέπει να υποτιμάται.
Εξίσου λανθασμένο, όμως, θα ήταν να αγνοηθούν οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν όσοι δεν αισθάνονται ότι συμμετέχουν ισότιμα στα οφέλη της ανάπτυξης.
Η στεγαστική πίεση, οι εισοδηματικές διαφορές, η αβεβαιότητα για τη συνταξιοδότηση και οι μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας συνθέτουν ένα περιβάλλον στο οποίο η οικονομική ασφάλεια δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη.
Το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι αν η μεσαία τάξη εξαφανίζεται. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν στηρίζουν μια τόσο γενική διαπίστωση για ολόκληρη την Ευρώπη.
Το ερώτημα είναι αν αλλάζουν οι προϋποθέσεις που επέτρεψαν σε εκατομμύρια Ευρωπαίους να ενταχθούν σε αυτήν και να βελτιώσουν τη ζωή τους.
Γιατί μια κοινωνία δεν αξιολογεί την οικονομική επιτυχία μόνο από το ύψος της παραγωγής της.
Την αξιολογεί και από τη δυνατότητα των ανθρώπων να δημιουργήσουν οικογένεια, να αποκτήσουν κατοικία, να σχεδιάσουν το μέλλον τους και να αισθάνονται ότι η προσπάθειά τους έχει αντίκρισμα.
Η μεγάλη δοκιμασία της ευρωπαϊκής μεσαίας τάξης δεν είναι μόνο το εισόδημα του σήμερα. Είναι αν εξακολουθεί να υπάρχει η προοπτική ενός καλύτερου αύριο.
Και αν αυτή η προοπτική αποδυναμώνεται για ορισμένες κοινωνικές ομάδες, τότε το πρόβλημα δεν είναι αποκλειστικά οικονομικό.
Αγγίζει και τη σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στους πολίτες, στους θεσμούς και στο πολιτικό σύστημα.
Στο επόμενο μέρος του αφιερώματος:
Μετανάστευση, Ισλάμ και ταυτότητα: Γιατί εντείνεται η κοινωνική ανησυχία;
Θα εξετάσουμε τις πραγματικές μεταναστευτικές ροές, την κοινωνική ένταξη, τις ανησυχίες για την ασφάλεια και την πολιτισμική ταυτότητα, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο τα ζητήματα αυτά επηρεάζουν τον ευρωπαϊκό πολιτικό διάλογο.
Πηγές και τεκμηρίωση
- Eurostat – Μέσοι ετήσιοι μισθοί στην Ευρωπαϊκή Ένωση (2025). Επίσημα στοιχεία για τις μέσες ετήσιες αποδοχές πλήρους απασχόλησης, τις εισοδηματικές διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών και την κατάταξη της Ελλάδας. Δημοσίευση: 6 Νοεμβρίου 2026.
Δείτε τα στοιχεία της Eurostat - Eurostat – Εξέλιξη των τιμών κατοικιών και ενοικίων (2026). Στατιστικά δεδομένα για την αύξηση του κόστους αγοράς και ενοικίασης κατοικίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026.
Δείτε την επίσημη έκθεση - Eurostat – Key Figures on European Living Conditions 2026. Συγκριτικά στοιχεία για τις συνθήκες διαβίωσης, τις οικονομικές ανισότητες και την υπερβολική επιβάρυνση των νοικοκυριών από το κόστος στέγασης, με ιδιαίτερη αναφορά στην Ελλάδα.
Δείτε την έκδοση της Eurostat - Eurostat – Εξέλιξη του πραγματικού εισοδήματος των νοικοκυριών (2004–2024). Ανάλυση της μεταβολής του πραγματικού κατά κεφαλήν εισοδήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με συγκριτικά δεδομένα για την Ελλάδα, την Ιταλία και τις υπόλοιπες χώρες.
Δείτε τα στατιστικά στοιχεία - Eurofound – Living and Working in the EU, 2025. Ευρωπαϊκή έρευνα για τις οικονομικές δυσκολίες, τη στεγαστική ανασφάλεια, την ποιότητα ζωής και την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς. Δημοσίευση: Ιανουάριος 2026.
Διαβάστε την έρευνα του Eurofound - OECD – Employment Outlook 2026. Ανάλυση της πορείας των πραγματικών μισθών, της αγοράς εργασίας και των επιπτώσεων του πληθωρισμού στην αγοραστική δύναμη των εργαζομένων.
Διαβάστε την έκθεση του OECD - Eurostat – Πραγματικό εισόδημα νοικοκυριών, δεύτερο τρίμηνο 2026. Τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία για την εξέλιξη του πραγματικού κατά κεφαλήν εισοδήματος και της κατανάλωσης των ευρωπαϊκών νοικοκυριών. Δημοσίευση: 28 Οκτωβρίου 2026.
Δείτε τα στοιχεία της Eurostat
